OVO MESTO KOD ŠIBENIKA LEDI KRV U ŽILAMA: Zovu ga "Hitlerove oči", gleda pravo u more, a razlog će vas iznenaditi

Kanal Svetog Ante, spektakularni morski prolaz koji povezuje Šibenski zaliv sa tvrđavom Svetog Nikole i otvorenim morem, godinama je nezaobilazna tačka na turističkoj karti Šibenika.

Osim prirodnom lepotom i istorijskoon tvrđavon Svetog Nikole, kanal privlači pažnju i zbog neobičnog lokalnog fenomena koji Šibenčani nazivaju – "Hitlerove oči".

Ovaj intrigantni naziv, koji podjednako izaziva radoznalost i nelagodu, zapravo se odnosi na dva pravilno postavljena otvora u steni koji podsećaju na oči i koji gledaju prema moru sa jugoistočne strane kanala. Ali šta su zapravo "Hitlerove oči" i koliko je ovaj naziv uopšte istorijski utemeljen?

Tunel iz Drugog svetskog rata: Od nemačke gradnje do lokalne legende

Prema istraživanjima i podacima lokalnih istoričara, takozvane "Hitlerove oči" zapravo su vojni tunel koji je u Drugom svetskom ratu, krajem 1943. godine, sagradila nemačka vojska radi zaštite svojih torpednih čamaca od savezničkih aviona. Tunel ima lučnu tavanicu, tako da je torpedni čamac mogao da uđe na jedan ulaz, a da izađe na drugi. Nakon Drugog svetskog rata "Hitlerove oči" dovršila je Jugoslovenska narodna armija.

Uprkos upečatljivom imenu, nema nikakvih istorijskih dokaza da je ovaj lokalitet imao direktnu vezu sa Adolfom Hitlerom, niti da se ovde odvijala neka posebna nacistička aktivnost. Naziv je nastao među lokalnim ribarima koji su, gledajući sa morske strane, u pravilno isklesanim otvorima videli oblik koji podseća na ljudske oči. Ubrzo se, verovatno kroz šalu i usmeno predanje, ustalio naziv "Hitlerove oči", što je dodatno pojačalo mistiku mesta.

Istorijska pozadina: Kanal Svetog Ante kroz vekove

Kanal Svetog Ante oduvek je imao ključni strateški značaj za Šibenik. U srednjem veku na ulazu u kanal stajale su dve odbrambene kule između kojih je bio postavljen gvozdeni lanac koji je zatvarao prolaz neprijateljskim brodovima. U 16. veku Mlečani su izgradili tvrđavu Svetog Nikole, danas jedno od najvažnijih pomorskih utvrđenj na Jadranu i spomenik pod zaštitom Uneska.

Tokom Drugog svetskog rata kanal je bio važno saobraćajno i vojno središte. Jedan od najznačajnijih događaja iz tog perioda bilo je potonuće nemačkog torpednog čamca S-158, koji je 26. oktobra 1944. godine pogođen tokom savezničkog vazdušnog napada i potonuo na dubinu od 38 metara. Olupina je otkrivena tek 2014. godine i danas je zaštićeno kulturno dobro.

Bunkeri, uključujući i one koje danas nazivamo "Hitlerovim očima", bili su deo šireg odbrambenog sistema u kanalu koji je omogućavao nadzor nad pomorskim saobraćajem.

„Hitlerove oči“ u Kanalu Svetog Ante zanimljiv su primer toga kako istorijske strukture, ljudska mašta i lokalna predanja stvaraju priče koje postaju deo identiteta mesta. Iako naziv nije istorijski istinit, to ga ne čini manje vrednim – naprotiv, dodatno obogaćuje šibensku baštinu i pruža odličnu priliku za edukaciju, istraživanje i odgovoran turizam.

Bonus video:

Espreso/b92/TM